خانه‌ی دوست کجاست؟

بی نهایت حضرت است این بارگاه ... صدر را بگذار، صدر توست راه

نقد فرهنگ

به اعتقاد بنده یکی از عادات زیانبار ما در فهم و دریافت موضوعات، نشاندن «علت» (cause) به جای «دلیل» (reason) در تحلیل و فهم موضوعات است. این گونه دیدگاه ها هم کار ذهن را ساده می کند و هم نتیجه ی تحلیل را جذاب و مخاطب پسند. نشاندن دیدگاه های جامعه شناسانه و دخیل دانستن «علل» و اسباب بیرونی (اقتصادی، خانوادگی، موقعیتی و از این دست) به جای کشف «دلایل» و نقد فلسفی، فکری و تحلیلی موضوعات، از این دست است. به عقیده ی بسیاری از صاحب نظران (به گمان بنده دلیل یاب) انقلاب ایران یک انقلاب روشنفکری بود و دلایل فکری، فرهنگی و نظری داشت. اما برخی دیگر (جویندگان علل و اسباب بیرونی) شرایط اقتصادی، دست های پنهان خارجی و عللی از این دست را در آن رخداد دخیل می دانند. حال به نظر بنده خیلی مهم نیست که کدام عامل یا ترکیبی از کدام دسته از عوامل را در این مورد خاص دخیل بدانیم، بلکه مهم این است که هنگامی که پای موضوعات انسانی، اخلاقی و مناسبات اجتماعی به میان می آید حواسمان به عواقب آن باشد. سوای نادرست بودن این نوع نگاه به پاره ای از موضوعات، این دیدگاه که بدبختانه بخشی از فرهنگ ما نیز شده است پیامدهای اجتماعی زیانباری هم به دنبال خود دارد که از آن جمله می توان به قضاوت گر (judgmental) بودن افراد نسبت به یکدیگر، پنهان کاری، تظاهر و ریاکاری به خاطر ترس از تحقیر و ده ها نمونه از این دست را برشمرد. به همین دلیل در هیچ موردی دوست ندارم از این ضرب المثل غیر انسانی، غیر اخلاقی و تحقیرآمیز استفاده کنم: «گربه دستش به گوشت نمی رسه می گه پیف پیف بو می ده!».

+ محمد ; ٩:٥٥ ‎ب.ظ ; پنجشنبه ۱۸ فروردین ۱۳٩٠
comment نظرات ()