خانه‌ی دوست کجاست؟

بی نهایت حضرت است این بارگاه ... صدر را بگذار، صدر توست راه

یک کتاب خوب

مدت زیادی بود دنبال دو کتاب می‏گشتم و بالاخره در آخرین روز سفر یک ماه و نیمه ام به ایران از دو کتاب فروشی در روبروی دانشگاه تهران خریدم.
اولی «منشآت» قائم مقام فراهانی بود و دومی «خوابگردها» اثر آرتور کویستلر. اولی را صرفن به خاطر علاقه‏ام به ادبیات فارسی خریدم و دومی را به توصیه‏ی یکی از بزرگان برای علاقه مندان به تاریخ و فلسفه‏ی علم.
فصل نخست از کتاب «خوابگردها» این گونه آغاز می‏شود:
«ما می‏توانیم به دانایی خود بیافزاییم، لکن نمی‏توانیم از آن بکاهیم. هنگامی که سعی می‏کنم جهان را آن‏چنان که بابلی‏ها در حدود سه هزار سال پیش از میلاد دیده‏اند ببینم، باید کورکورانه به زمان کودکی خود باز گردم. تقریبن در سن چهار سالگی ادراکی از خداوند و دنیا داشتم که آن را کافی می‏دانستم. موقعی را به خاطر می‏آورم که پدرم در حالی که مراقب من بود با انگشت به سقف سفیدی که با تصویری از رقاصان زینت شده بود اشاره می‏کرد و می‏گفت که خداوند در آن بالاست. من بلافاصله متقاعد شدم که خداوند همان تصویر پایکوبان است و از آن پس راز و نیاز خود را با آنها می‏کردم و از آنها می‏خواستم که مرا در قبال وحشت و ترس شب و روز حفظ و حراست کنند. حال می‏توانم تصور کنم که به همین طریق پیکرهای روشنی که بر سقف تاریک جهان می‏درخشید، از نظر بابلی‏ها و مصری‏ها به صورت خدایان زنده جلوه‏گر می‏شد. اینان با دو پیکر و دب اصغر و اکبر به همان درجه مانوس بودند که من با نقش رقاصه‏های خودم. گمان می‏رفت که این‏ها چندان از ما دور نیستند و قادرند که جان ببخشند و جان بگیرند و باران بفرستند و زمین را حاصلخیز کنند.»
کویستلر در «خوابگردها» با بیانی بسیار زیبا و جذاب، تاریخِ پر فراز و نشیب علم و رویارویی‏ها و گاه همگامی‏های عقل و ایمان را بر بستر ناهموار تاریخ روایت می‏کند. به آنانی که علم‏زده اند یعنی ریاضیات خدای آنان است همان قدر این کتاب را توصیه می‏کنم که به آنانی که دین‏زده اند یعنی خدایشان به نیندیشیدن و تسلیم در تمامی سطوح حکم می‏کند. «خوابگردها» از آن دسته کتاب هایی است که ذهن و ضمیر آدمی را به چالش می‏کشد، خواب از سر آدم می‏رباید و آدم را به فکر وا می‏دارد. از همان‏هایی که باعث نوشدن فکر می‏شود. خدا رحمت کند مرحوم محمدتقی جعفری را، با چه حرارتی این بیت شعر را می‏خواند؛
بیزارم از آن کهنه خدایی که تو داری ... هر لحظه مرا تازه خدایی دگرستی
«خوابگردها» از جمله کتاب‏هایی است که من دوست دارم.

+ محمد ; ۱:٠٧ ‎ب.ظ ; جمعه ۱۳ امرداد ۱۳٩۱
comment نظرات ()